Uwaga!

Wykryto nieaktualna wersje wtyczki Adobe Flash Player.
Dla wlasnego bezpieczenstwa pobierz najnowsza wersje ze strony producenta

Muzeum Ziemi Średzkiej Dwór W Koszutach

Koszuty 27
63-000 Środa Wlkp.
tel. (0-61) 28510-23
muzeum@koszuty.pl
Mapa dojazduMapa dojazdu

Stała ekspozycja

Strona główna - Stała ekspozycja

Zwiedzanie Muzeum rozpoczyna się od weścia na ozdobiony ażurową, drewnianą balustradą ganek, a z niego prosto do sieni. Dawniej pełniła ona ważną funkcję, ponieważ była pierwszym pomieszczeniem, w którym można było się zorientować o guście i upodobaniach właścicieli. Wnętrze sieni wyłożone zostało tapetą w jasnym, pastelowym kolorze. Została wykonana w Anglii w oparciu o wzory z końca XIX wieku. Na wprost weścia stoi barokowa intarsjowana szafa na kulistych nogach z 2 poł. XVIII wieku. Uwagę zwracają przymocowane do ścian liczne trofea myśliwskie, mniejsze i większe poroża jeleni, wyprawiona głowa dzika, dawniej będąca chlubą polującego pana domu. Posadzka w sieni wykonana została z dwukolorowego wapienia olandzkiego z charakterystyczną żyłkowaną strukturą,

Z sieni przechodzimy do pomieszczenia składającego się z dwóch części - pokoju kredensowego i jadalni. Kuchni w dworze nie było, mieściła się ona w oficynie, znajdującej się tuż obok, a posiłki donoszono, unikając w ten sposób zapachów i zagrożenia pożarem. Przy wejściu po lewej stronie znajduje się szafa grająca z płytami metalowymi z ok. 1890 r. Na ścianach zawieszone liczne grafiki, większość z nich przedstawia sceny z życia dworu wiejskiego, np. Świąt Bożego Narodzenia, kolędowników i inne tematy związane z tradycjami i obyczajowością dworską. Wyeksponowano także ceramikę z manufaktur w Korcu, Baranówce i Kopenhadze. Nad kominkiem pejzaż Michała Wywiórskiego "Droda wiejska" z 1902 roku.

Do tradycji należało umieszczanie na ścianach jadalni portretów przodków, co również oddano we dworze. Przeważają portrety męskie z początkow i końca XIX wieku. Obok znajdujących się portretów kobiet na płótnie w technice olejnej. Zimą pomieszczenia ogrzewano za pomocą kominków, a gdy ich nie używano zasłaniano je ekranem. W jadalni umieszczono ekran z 2 połowy XIX wieku, oprawiony w prostokątną drewnianą ramę, a wykonany na płótie przepieknym haftem z motywami kolorowych kwiatów, zasłaniał paleniko i wnętrze kominka. W jadalni warto zwrócić uwagę na kompet mebli w stylu biedermeier, okryty fornirem czeczotowym, przeszklony kredens, w którym można podziwiać porcelanę obiadową, która jako jedna z nielicznych jest dziś bezbłędnie rozpoznawana na całym świecie. Jest to słynna "Biała Maria" z zakładu Rosenthala w oktagonalnym kształcie, z charakterystycznym reliefem na brzegach, ozdabiana wzorem w owoce granatu i gałązki oliwne. Szybko biegnący czas przy posiłku odmierzał angielski zegar kolumnnowy z okragłą tarczą - z cyframi rzymskimi. Na wprost zegara ustawiono owalny stół i krzesła w stylu biedermeier z kręgu berlińskiego z lat 40. XIX wieku. Na stole, nakrytym białym atłasowym obrusem, można podziwiać zastawę obiadową z rodzimego Włocławka z wyeksponowanymi sztućcami.

Pokój gościnny, nazywany też pokojem rezydenta, usytuowanym po lewej stronie jadalni w alkierzu. Tradycją właścicieli dworów była staropolska gościnność, która przekładała się nie tylko na obfitość wydawanych posiłków, ale przede wszystkim na akceptację przedłużającej się wizyty gościa, nawet do kilku lat. Wyjątkowym rezydentem, otaczanym szacunkiem i szczególną opieką był uczestnik powstań niepodległościowych, pułkownik Michał Kuszel. Mieszkał on we dworze za czasów Neopolda Rekowskiego. Niezwykły klimat tego pokoju tworzy tapeta w ciepłych barwach, przestawiająca kwiaty, wzór "Chrysanthenum" powstał w 1877 roku. Tapeta pochodzi z anielskiej firmy Morris & Co, produkujacej tapety juz od 150 lat. Wystrój pokoju wzbogacono przez zawieszenie portretów osób zasłużonych, uczestników powstań niepodległościowych czy wojen napoleońskich, twórców Legionów Polskich we Włoszech m.in. gen. Ignacego Prądzyńskiego, gen. Józefa Madalińskiego oraz Antoniego Amilkara Kosińskiego. Nad sekreterą zawieszono kopię obrazu Januarego Suchodolskiego "Wjazd gen. Jana Henryka Dąbrowskiego do Rzymu". Nad kanapą znajduje się kopia obrazu Leona Kaplińskiego, przedstawiającą scenę śmierci księdza Robaka z poematu „Pan Tadeusz” Adama Mickiewicza. Poniżej znajdują się dwie litografie z wizerunkiem uczestników powstań: Piotra Wysockiego i Ludwika Mierosławskiego. Po prawej stronie przy wejściu stoi odmiana fortepianu z nietypowym poprzecznym układem strun, instrument pochodzący z niemieckiej firmy C.Strobel & Co. z XIX wieku. Nad nim zamieszczono fotograwiurę pod tytułem ”Fryderyk Chopin w salonie księcia Antoniego Radziwiłła – 1829 rok". Uwagę zwraca ustawiona na wprost wejścia szafa na odzież w stylu biedermeier z nadstawką na kapelusze.

Największym, reprezentacyjnym pomieszczeniem dworu jest salon. Z jego okien widać wjazd główny i klomb w kształcie serca z różami piennymi w centrum. Goście wchodzili do salonu z sieni. Dominują tutaj meble z 2 poł. XIX w, w stylu Ludwika Filipa. Ściany wypełniono obrazami, w większości pejzażami pochodzącymi z kolekcji prywatnej. Jednym z cenniejszych dzieł jest pejzaż Juliana Fałata „Jesień w Bystrej” z przełomu XIX i XX wieku. W 2011 roku zakupione zostały obrazy autorstwa Marii Kremerówny, rodowitej średzianki (1854-1931): "Kobieta z pończoszką" oraz "Kwiaty" (znajdujące się w Pokoju Pani). W salonie uwagę przyciągają dwa niewielkie obrazy autorstwa Ottona Mullera-Hartau: "Widok starej Warszawy z zamku na Placu Zamkowym", wykonany techniką olejną na desce oraz "Pejzaż górski" w technice gwaszu. W centralnej części salonu, przy oknach znajduje się fortepian firmy Bechstein z 1902 roku. Przy wejściu, po obu stronach, we wnękach osadzono dwa kryształowe lustra, które potęgują wrażenie przestronności wnętrza. Salon stanowił wizytówkę gospodarzy, w nim każdy detal był ważny, ponieważ to w nim koncentrowało się życie towarzyskie i kulturalne rodziny. Podłoga, w odróżnieniu od innych pomieszczeń, wykonana jest z dębowego parkietu, co dodatkowo podkreśla wyjątkowy reprezentacyjny charakter tego miejsca.

Z salonu przechodzimy do znacznie skromniejszego pokoju Pani. Na uwagę zasługuje damski sekretarzyk, na którym umieszczono zdjęcie ostatniej właścicielki, Gabrieli Rekowskiej. Obok za  parawanem, znajduje się umywalnia: szafka z marmurowym blatem i zamocowanymi nad nimi półeczkami na przybory toaletowe. Na blacie z czerwonego marmuru można podziwiać komplet, składający się z miski, dzbana i mydelniczki, zdobionych w stylu art deco. Pomiędzy oknami umieszczono toaletkę z lustrem i szufladami. Na jej blacie znjadują się przybory do dbania o urodę, grzebienie, szczotki, a nawet przedwojenne opakowanie po kremie "Nivea" i flakoniki na perfumy. Wokół okrągłego stolika w pokoju Pani ustawiono meble z czerwonego aksamitu:  kanapę oraz dwa  fotele eklektyczne z  I połowy XIX wieku. Na ścianach znajduje się wiele obrazów martwe natury przedstawiające kwiaty oraz pejzaże. Nad łóżkiem znajduje się "Ostatnia wieczerza" malowana na płótnie farbami olejnymi. Natomiast nad umywalnią kopia obrazu Arnolda Bocklina "Wyspa umarłych", ukazująca w niezwykły sposób ogrom i atmosferę śmierci.

W sąsiedztwie pokoju Pani, znajduje się pokój dziecięcy, wyposażony w zabawki z początku XX wieku. Po lewej stronie przy wejściu stoi mała szafa "pensjonarka", służąca do przechowywania bielizny dla dzieci. Wyżej na półce postawiono fotografie dzieci państwa Rekowskich, Franciszkę i Stasia. Przy ścianie znajduje się łóżeczko dziecięce, pomiędzy oknami w przeszkolnej szafie podziwiać można dawne zabawki. Znajduje się wśród nich porcelanowa zastawa i mebelki do pokoju dla lalek, dwustronnie malowane żołnierzyki. Jest też kolorowy koń na biegunach, wózek dla lalek, a nawet ówczesny wynalazek zwany "laterna magica" lub "magiczne oko", czyli rzutnik na świeczkę z wymiennymi szklanymi płytkami, na których utrwalono bajki. Na stole, znajdującym się na środku pokój, można znaleźć dawne liczydło, kredki, ołówki, zeszyty, książeczki oraz zabawkę "idzie kominiarz po drabinie". Przy ścianie po prawej stronie, obok łóżka dla niani i szafy na garderobę możną podziwiać czarny wózek dziecięcy na wysokich kołach. Na łóżkiem znajduje się wielkoformatowy rysunek "Znalezienie Chrystusa w świątyni" z 1900 roku. Ściany zostały ozdobione tapetą w słonecznym kolorze z motywami kawiatowymi o nazwie "Medway".

Ostatnie pomieszczenie, które zwiedzamy, to pokój Pana, który był zarówno sypialnią i pokojem do pracy. Wyposażony w piękną sekreterę z nadstawką, wykonaną prawdopodobnie w Anglii w XVIII wieku. W narożu, we wnęce umieszczono szafę myśliwską na strzelby. Wyeksponowano w niej m.in. dubeltówkę na kapiszony z końca XVIII, dubeltówkę z mechanizmem Lafaucheux z lat 30. XIX wieku oraz dubeltówkę o współczesnej konstrukcji. Na podłodze leży trofeum myśliwskie - skóra z dzika, a na ścianach wiszą poroża jeleni. Obok szafy ustawiono tremo z lustrem i wszystkimi niezbędnymi akcesorami do golenia, takimi jak brzytwy, oaski do ostrzenia, metalowe opakowanie na mydło. Przy ścianie ustawiono łóżko z lat 40. XIX wieku. Ściany pokoju wypełniają obrazy - Wojciecha Kossaka „Ułan na koniu” i Jerzego Kossaka „Śmierć ks. Józefa Poniatowskiego nad brzegiem Elstery” i cenny pas szlachecki, kontuszowy z XVIII w. Środek pokoju wypełnia piękny, bogato intarsjowany i inkrustowany neorenesansowy stół z połowy XIX wieku, pochodzący ze Śląska. Między oknami stoi późnobarokowa skrzynia elbląska. Ulokowany nad skrzynią olejny obraz na płótnie, namalowany w XVIII wieku, przedstawia portret Jana Asygnarego Czapskiego. Nad kominkiem i drzwiami zawieszono obrazy o treści marynistycznej.

Na pierwszym piętrze dworu jest prezentowana wystawa "Ku niepodległości", dotycząca historii regionu średzkiego. Dzieje ziemi średzkiej zilustrowano za pomocą fotografii, tekstów pisanych, pojedynczych eksponatów i pamiątek ofiarodawców. Ekspozycja przedstawia wybitne postaci związane z regionem, m.in. Jana Henryka Dąbrowskiego, Edwarda Raczyńskiego, Ryszarda Berwińskiego, Antoniego Amilkara Kosińskiego, Alfreda Milewskiego i wielu innych. Wystawa  ukazuje dzieje od czasu utraty niepodległości aż do Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 i wyzwolenia Polski. Ekspozycję uzupełnia cenny zabytek – plan miasta Środy Wielkopolskiej z 1793 roku, na którym bardzo wyraźnie widać nieistniejące budowle: klasztor dominikanów, mury obronne, zamek i ratusz. Do ciekawych eksponatów zaliczają się tu eksponowane zabytki dotyczące działalności Bractwa Strzeleckiego w Środzie, w szczególności trzy pasy – Pas Króla Kurkowego, wicekróla, oraz I-go rycerza. Pas Króla, najpiękniejszy, wykonany został w pracowni złotniczej Michała Meissnera w Poznaniu ok. 1710 roku. Do tej ciekawej grupy eksponatów należą również Sztandary Bractwa Strzeleckiego.

 

Wierzymy, że kończąc zwiedzanie wnętrz dworu odczuliście Państwo niepowtarzalny klimat przeszłości i poczuli się gośćmi domu, którego gospodarze przed chwilą opuścili swoje pokoje, pozostawiając Was w magicznym nastroju dawnych lat.